GitHub, Xcode Source Control va GitKraken-ni sozlash

Bu videoda Git va Source Control bilan ishlashni boshlashdan oldin zarur bo'lgan barcha sozlamalarni amalga oshiramiz: GitHub akkaunt yaratish, uni Xcode bilan ulash va GitKraken-ni sozlash.

Git va Source Control nima?

Source Control — fayllardagi o'zgarishlarni vaqt davomida qayd etib boruvchi tizim. Loyiha ustida ishlash davomida amalga oshirilgan barcha o'zgarishlar tarixi sifatida tasavvur qilish mumkin — xuddi Google Docs-da hujjat tarixini avvalgi versiyalarga qaytarish imkoniyatiga o'xshaydi.

Git — bu Source Control-ning aynan bir turi bo'lib, deyarli barcha dasturchilar tomonidan ishlatiladigan standart vositaga aylangan. Git va Source Control ko'pincha bir xil ma'noda ishlatiladi, chunki aksariyat loyihalar aynan Git-dan foydalanadi.

Remote va Local Repository

• Local repository — kompyuterda saqlanadigan loyiha versiyasi
• Remote repository — internetda (bulutda) saqlanadigan versiya

Jamoa bo'lib ishlashda, barcha o'zgarishlar bitta umumiy joyga — remote repository-ga yuklanishi kerak. Buning uchun remote repository-ni joylashtiruvchi xizmat kerak bo'ladi.

GitHub — Git loyihalarini joylashtiruvchi (hosting) veb-xizmat. Git va GitHub bir xil narsa emas: Git — versiya nazorati texnologiyasi, GitHub esa shu texnologiya uchun hosting xizmati. Boshqa alternativalar orasida GitLab va Bitbucket ham bor, lekin GitHub eng ko'p tarqalgan xizmat hisoblanadi.

1-qadam: GitHub akkaunt yaratish

github.com saytiga kiring, email manzilingizni kiritib, bepul akkaunt yarating. Bu jarayon oddiy va tez — har kuni minglab odam ro'yxatdan o'tadi. Pullik versiyalar ham mavjud, lekin bu kurs uchun bepul versiya yetarli.

2-qadam: GitHub-ni Xcode bilan ulash

Xcode loyiha bilan ishlayotganda fayllarni GitHub-ga yuklash (push) va GitHub-dan olish (pull) imkoniyati kerak bo'ladi. Buning uchun Xcode akkauntini GitHub bilan ulash zarur.

Ulash qadamlari

1. Xcode → Settings → Accounts
2. Pastdagi + tugmasini bosing → GitHub ni tanlang → Continue
3. GitHub username yoki email kiriting
4. Personal Access Token kerak bo'ladi

Personal Access Token yaratish

GitHub-da: Settings → Developer settings → Personal access tokens → Classic tokens → Generate new token

• Nom — tokenni aniq nomlash tavsiya etiladi (masalan, qaysi qurilma va dastur uchun ekanini bildiruvchi nom)
• Expiration (amal qilish muddati) — qancha vaqtdan keyin token qayta yaratilishi kerakligi. Qisqaroq muddat xavfsizroq, lekin tez-tez yangilashni talab qiladi. Boshlang'ich foydalanuvchilar uchun 90 kun atrofida muddat tavsiya etiladi
• Scopes (ruxsatlar) — token nimalarni qila olishini belgilaydi. Shaxsiy loyihalar uchun barcha ruxsatlarni belgilash mumkin

Token yaratilgandan so'ng, u faqat bir marta ko'rsatiladi — uni nusxalab Xcode-ga joylashtirish va kirish kerak.

Ulanishdan keyin

Akkaunt ulanganidan so'ng, Xcode-ni qayta ishga tushirish tavsiya etiladi — ba'zan akkaunt ulanishi darhol to'liq faollashmaydi, Xcode-ni qayta ochish bu muammoni hal qiladi.

3-qadam: Source Control sozlamalari

Xcode Settings → Source Control bo'limida:

• Enable Source Control — bu standart holatda yoqilgan bo'lishi kerak
• Author ma'lumotlari — Git tab-ida ism va email kiritiladi. Bu o'zgarishlar muallifi sifatida ko'rsatiladi — jamoaviy ishlashda kim qaysi o'zgarishni qilganini bilish uchun muhim
• Ignored files — ba'zi fayllarni Git orqali saqlamaslik kerak bo'lishi mumkin, bu yerda ularni belgilash mumkin (alohida .gitignore fayli haqida keyingi videoda batafsil gaplashiladi)

Push va Pull — asosiy tushuncha

Foydalanuvchi 1 → push → GitHub ← pull ← Foydalanuvchi 2

Jamoada kod ulashishda, foydalanuvchilar bir-biriga to'g'ridan-to'g'ri fayl yubormaydi. Buning o'rniga:

1. Birinchi foydalanuvchi o'zgarishlarini GitHub-ga push qiladi
2. Ikkinchi foydalanuvchi GitHub-dan o'zgarishlarni pull qiladi

GitHub — bu jarayonda "haqiqat manbai" (source of truth) bo'lib xizmat qiladi. Barcha o'zgarishlar markazga (GitHub-ga) yuborilib, undan olinadi.

GUI — Git User Interface nima uchun kerak?

Git operatsiyalarini bajarish uchun bir nechta usul mavjud:

1. Terminal — eski usul

Terminal orqali git buyruqlarini yozish — bu Git-ning original usuli. Lekin terminal interfeysga qaraganda murakkabroq va kundalik ishda kamroq qulay. Shu sababli bu kursda terminal o'rgatilmaydi.

2. Xcode Source Control

Xcode-ning o'zida Source Control bo'limi mavjud bo'lib, push, pull va boshqa asosiy amallarni bajarish mumkin. Aksariyat dasturchilar va jamoalar uchun bu yetarli, lekin interfeys imkoniyatlari cheklangan.

3. Uchinchi tomon GUI vositalari

GUI (Graphical User Interface) — git jarayonlarini vizual tarzda ko'rsatadigan dastur. Mashhur GUI vositalari orasida:

• GitHub Desktop — bepul
• Source Tree — bepul
• GitKraken — pullik (bepul versiyasi ham mavjud)
• Tower — pullik

GitKraken — branch-larning vizual daraxt diagrammasini ko'rsatadi, eski branch-larni bir bosishda ochish, push/pull tugmalari, undo/redo amallarini taqdim etadi. Bu kursda GitKraken asosiy GUI vositasi sifatida tanlangan, chunki u eng intuitiv va vizual jihatdan tushunarli interfeysga ega.

GitKraken-ni sozlash

1. GitKraken saytida ro'yxatdan o'ting (bepul versiya bilan boshlash mumkin)
2. GitKraken hujjatlarida ko'rsatilgan qadamlar bo'yicha GitHub akkauntini ulang
3. Mac uchun GitKraken ilovasini yuklab oling
4. Ulanish tugagandan so'ng, repolaringizni GitKraken interfeysida ochish mumkin bo'ladi

GitKraken interfeysida branch-lar va ularning birlashish tarixi vizual daraxt ko'rinishida namoyon bo'ladi. Eski branch-ga o'tish uchun shunchaki ustiga ikki marta bosish kifoya.

Xulosa

Ushbu videodan so'ng quyidagilar bajarilgan bo'lishi kerak:

Agar GitKraken akkaunt yaratilmagan bo'lsa ham, kursning aksariyat qismini Xcode orqali bajarish mumkin. Keyingi videolarda har bir amal uchta usulda ko'rsatiladi: Xcode orqali, GitKraken orqali va GitHub veb-sayti orqali.

Keyingi videoda loyiha yaratish va clone qilishning turli usullari ko'rib chiqiladi.