Swiftda Properties

Swiftda class yoki struct ichida e'lon qilingan o'zgaruvchi yoki konstantalar property (xususiyat) deyiladi. Masalan,

class Person {

  // propertylarni e'lon qilish
  var name: String = ""    // ism
  var age: Int = 0         // yosh

  ...
}

Bu yerda Person classi ichida ikki ta property bor:

name — String turida, boshlang'ich qiymati ""
age — Int turida, boshlang'ich qiymati 0

Quyidagi mavzularni o'rganishdan oldin swiftdagi class va struct qanday ishlashini bilib olish kerak.

Misol:

Swift•

Property'larga murojaat

class Person {

// ikki ta property e'lon qilish
var name: String = ""     // ism
var age: Int = 0          // yosh
}

var person1 = Person()

// propertylarga qiymat berish
person1.name = "Kevin"
person1.age = 42

// propertylarni o'qish
print("Name:", person1.name)
print("Age:", person1.age)

Bu misolda Person nomli class yaratdik, uning ikkita propertysi bor: name va age.

Quyidagicha ularga murojaat qildik:

person1.name — name propertyni olish
person1.age — age propertyni olish

Bunday propertylar stored properties deyiladi, chunki ular obyekt uchun haqiqiy qiymatni saqlaydi.

Computed Property

Yuqorida biz har bir obyektning qiymatini saqlaydigan stored propertylarni ko'rdik. Masalan:

class Calculator {

  // stored property
  var num1: Int = 0   // birinchi son
  ...
}

Bu yerda num1 — stored property.

Ammo swiftda yana bir tur mavjud — computed property (hisoblangan property). U qiymat saqlamaydi, balki uni hisoblab qaytaradi.

Masalan:

class Calculator {
  ...

  // computed property
  var sum: Int {

    // qiymatni hisoblash
    num1 + num2
  }
}

Bu yerda sum qiymatni saqlamaydi — u faqat num1 va num2 yig'indisini qaytaradi.

Misol:

Swift•

Computed Property

class Calculator {

// ikkita stored property
var num1: Int = 0    // birinchi son
var num2: Int = 0    // ikkinchi son

// bitta computed property
var sum: Int {

  // qiymatni hisoblash
  num1 + num2
}
}

var obj = Calculator()
obj.num1 = 11
obj.num2 = 12

// computed property qiymatini o'qish
print("Sum:", obj.sum)

Bu yerda:

Stored propertylar: num1, num2
Computed property: sum

sum doim num1 + num2 natijani hisoblab qaytaradi.

var sum: Int {

  // qiymatni hisoblash
  num1 + num2
}

Computed property qiymatini quyidagicha o'qiymiz:

print("Sum:", obj.sum)

Getters va Setters (Computed Properties uchun)

Swiftda computed property ichida getter va setter ishlatish mumkin.

getter — qiymatni qaytaradi
setter — yangi qiymat qabul qilib, boshqa o'zgaruvchilarni o'zgartiradi

Misol:

Swift•

Getter va Setter

class Calculator {
var num1: Int = 0     // birinchi son
var num2: Int = 0     // ikkinchi son

// computed property yaratish
var sum: Int {

  // qiymatni olish (getter)
  get {
    num1 + num2
  }

  // num1 va num2 ga yangi qiymatlar berish (setter)
  set(modify) {
    num1 = (modify + 10)
    num2 = (modify + 20)
  }
}
}

var obj = Calculator()
obj.num1 = 20
obj.num2 = 50

// getterdan foydalanish
print("Get value:", obj.sum)

// setterga qiymat berish
obj.sum = 5

print("New num1 value:", obj.num1)
print("New num2 value:", obj.num2)

Bu yerda sum computed property bo'lib,

Getter:

get {
  num1 + num2
}

num1 va num2 yig'indisini qaytaradi.

Setter:

set(modify) {
  num1 = (modify + 10)
  num2 = (modify + 20)
}

modify — setterga berilgan yangi qiymat. obj.sum = 5 bajarilganda:

num1 = 5 + 10 → 15
num2 = 5 + 20 → 25

Getterga murojaat:

obj.sum

Setterga murojaat:

obj.sum = 5

Static Properties

Avvalgi misollarda biz propertylarga obyekt orqali murojaat qilgan edik.

Ammo ba'zan obyekt yaratmasdan murojaat qilinadigan property kerak bo'ladi. Bular static property deyiladi.

Swiftda static kalit so'zi bilan e'lon qilinadi:

class University {

  // static property 
  static var name: String = ""   // universitet nomi
  ...
}

Static propertyga murojaat qilish — klass nomi orqali:

University.name = "Kathmandu University"

Static Property — to'liq misol

Swift•

Static Property

class University {

// static property
static var name: String = ""     // universitet nomi

// non-static property
var founded: Int = 0             // tashkil topgan yil
}

// University classidan obyekt yaratish
var obj = University()

// static propertyga qiymat berish
University.name = "Kathmandu University"
print(University.name)

// non-static propertyga qiymat berish
obj.founded = 1991
print(obj.founded)

Bu misolda:

Static property: name
- Murojaat: University.name
Non-static property: founded
- Murojaat: obj.founded

Static property — klassga tegishli, obyektga emas.

struct ichida ham static property yaratish mumkin. Ularga struct nomi orqali murojaat qilinadi.

Birinchi masalaning yechimi

Keling, birinchi masala "Stored property" ni birga yechib ko'ramiz:

1-qadam: Masalani tushunish

Circle classini yarating:

radius stored property
Initializer orqali qiymat bering
getRadius() methodi radius qaytarsin

2-qadam: Yechim algoritmi

Initializer yozamiz - radius ga qiymat beramiz
getRadius() methodini yozamiz

3-qadam: Kodni yozamiz

Swift•

Circle class yechimi

class Circle {
  var radius: Double
  
  init(radius: Double) {
      self.radius = radius
  }
  
  func getRadius() -> Double {
      return radius
  }
}

// Test
let circle1 = Circle(radius: 5.0)
print("Radius:", circle1.getRadius())

let circle2 = Circle(radius: 10.5)
print("Radius:", circle2.getRadius())

Natija: Circle classini yaratdik va stored property'ni to'g'ri ishlatdik!