Swiftda Operatorlar

Operatorlar — bu o'zgaruvchilar va qiymatlar ustida amal bajaradigan maxsus belgilar.
Masalan:

Swift•

Operator misoli

print(5 + 6)   // 11

Bu yerda + operatori 5 va 6 sonlarini qo'shadi.

Operatorlari turlari

Quyidagi operatorlar bilan tanishasiz:

Arithmetic (arifmetik) operatorlar
Assignment (tayinlash) operatorlari
Comparison (taqqoslash) operatorlari
Logical (mantiqiy) operatorlar
Bitwise (bit bo'yicha) operatorlar
Boshqa operatorlar

1. Arithmetic operatorlari

Arifmetik operatorlar matematik amallarni bajaradi: qo'shish, ayirish, ko'paytirish, bo'lish va h.k.

Arifmetik operatorlar:

+ qo'shish
- ayirish
* ko'paytirish
/ bo'lish
% qoldiq olish (modulo)

Swift•

Arifmetik operatorlar

var a = 7
var b = 2

print(a + b)
print(a - b)
print(a * b)

/ Bo'lish operatori

Agar ikki son butun bo'lsa, faqat butun qism olinadi:

Swift•

Butun sonlarni bo'lish

print(7 / 2)   // 3

Agar sonlar float bo'lsa, to'liq natija chiqadi:

Swift•

Float sonlarni bo'lish

print(7.0 / 2.0)   // 3.5

% Modulo operatori

Qoldiqni qaytaradi:

Swift•

Modulo operatori

print(9 % 4)   // 1

% faqat butun sonlar bilan ishlaydi.

2. Assignment operatorlari

Tayinlash operatorlari o'zgaruvchiga qiymat beradi.

Boshqa tayinlash operatorlari:

= oddiy tayinlash
+= qo'shib tayinlash (a = a + 1)
-= ayirib tayinlash
*= ko'paytirib tayinlash
/= bo'lib tayinlash
%= qoldiq bilan tayinlash

Swift•

Assignment operatorlari

var a = 10
var b = 5

a += b   // a = a + b

print(a)

3. Comparison operatorlari

Taqqoslash operatorlari ikki qiymatni solishtiradi va true yoki false qaytaradi.

Taqqoslash operatorlari:

== teng
!= teng emas
> katta
< kichik
>= katta yoki teng
<= kichik yoki teng

Swift•

Comparison operatorlari

var a = 5, b = 2

print(a == b)
print(a != b)
print(a > b)
print(a < b)
print(a >= b)
print(a <= b)

4. Logic operatorlar

Mantiqiy operatorlar ifodaning haqiqatini tekshiradi (true / false).

Logical operatorlar:

&& AND – ikkala shart ham true bo'lsa
|| OR – kamida bittasi true bo'lsa
! NOT – qiymatni teskarisiga o'giradi

Swift•

Logical operatorlar

print(true && true)
print(true && false)

print(true || false)

print(!true)

5. Bitwise operatorlari

Bitwise operatorlar sonlarning bitlari bilan ishlaydi.

& AND
| OR
^ XOR
~ 1's complement
<< chapga surish
>> o'ngga surish

Bu operatorlar kundalik dasturlashda kam ishlatiladi.

6. Boshqa Swift operatorlari

Ternary operator (? :)

Shartga qarab qiymat qaytaradi:

Swift•

Ternary operator

let condition = 5 > 2 
print(condition ? "Success" : "Error")

Nil-Coalescing operator (??)

Optional bo'sh bo'lsa, default qiymat qaytaradi:

Swift•

Nil-Coalescing operator

var number: Int? = nil
print(number ?? 5)

Range operator (...)

Oraliq yaratadi:

1...3   // 1,2,3

📚 Masalalarni qanday yechish kerak?

✅ Namuna: 1-masala yechimi

Masala: Berilgan ikki sonni qo'shing va natijani qaytaring.

Bosqichma-bosqich yechim:

1-qadam: Masalani tushunish

Bizga a va b sonlari beriladi. Ularni qo'shib natijani qaytarishimiz kerak.

2-qadam: Starter kodni ko'rish

func solve(_ a: Int, _ b: Int) -> Int {
    // a va b ni qo'shing
    return 0
}

_ a: Int — birinchi parametr (butun son)
_ b: Int — ikkinchi parametr (butun son)
-> Int — funksiya Int qaytaradi

3-qadam: Yechimni yozish

+ operatori bilan ikki sonni qo'shamiz:

Swift•

1-masala yechimi

func solve(_ a: Int, _ b: Int) -> Int {
  return a + b
}

// Tekshirish
print(solve(5, 3))   // 8
print(solve(10, 20)) // 30
print(solve(-5, 5))  // 0

Natija: Barcha testlar o'tadi ✅

Izoh:

a + b — ikki sonni qo'shadi
Funksiya har qanday a va b qiymatlari uchun ishlaydi
Manfiy sonlar bilan ham to'g'ri ishlaydi

Xulosa

Arithmetic: +, -, *, /, %
Assignment: =, +=, -=, *=, /=
Comparison: ==, !=, >, <, >=, <=
Logical: &&, ||, !
Ternary: condition ? value1 : value2
Nil-coalescing: ??

Keyingi mavzuda Operator Precedence ni o'rganamiz.